احمد حاجى شريف ( عطار اصفهانى )
592
اسرار گياهان دارويى ( فارسى )
بادشكن است ، اسهال را بند مىآورد . 2 - آن را در الكل بخيسانيد و بخوريد ، مقوى و محرك و تصفيهكنندهء خون و خونساز است ، تا دو هفته پس از زايمان براى رفع ضعف و سرگيجه آن را مصرف كنيد . 3 - آن را بكوبيد و بجوشانيد و بخوريد ، براى درمان آسم مفيد است ، نيروى جنسى مردان را زياد مىكند ، فرحآور و مقوى دل و دماغ و معده است ، ترياق زهر جانوران سمى است ، قى را بند مىآورد ، مدرّ و قاعدهآور است ، مسهل سودا مىباشد ، براى درمان خفقان و گاز و بادهاى رحم و شكمروش اطفال مفيد است . 4 - جويدن آن و نگهداشتن آن در دهان ، درد دندان را تسكين مىدهد ، براى رفع بوى سير و پياز از دهان مفيد است ، سرفهء سرد مزمن را تسكين مىدهد . 5 - ضماد تازهء آن براى تحليل ورمهاى سرد و تسكين درد آن مفيد است ، ضماد آن بر سر بچهها براى رفع تشنج مؤثر است و اگر روى شكم بچّهها ضماد شود براى قطع تب مفيد مىباشد . 6 - آب جوشاندهء غليظ آن را مانند روغنها بر روى موضع درد بماليد . براى تسكين درد روماتيسمى مفيد است ، ماليدن آن بر سر از ريزش مو جلوگيرى مىكند . تذكر : زنان را عقيم مىكند ، براى قلب مضر است . گياه زوفا نامهاى ديگر : زوفاى يابس - زوفا يابس - حسل - جسمى - گل پونه . Hysope - Hyssope - Hysope Officinale - Hyssop - Hyssopus - مشخصات : گياهى است از خانوادهء Labiatae ، كه داراى گونههاى متعددى است ، اينگونه كياهى است به صورت درختچه با ساقههاى فرعى كوتاه ، ارتفاع آن 60 - 30 سانتىمتر و بيشتر به شكل بوتهاى مىباشد كه قسمت پايه ساقههايش چوبى است . برگهاى آن سبز خطدار كوچك باريك و نوكتيز و معطر و زود افت دارد كه از تقاط مختلف ساقه بدون دمبرگ در كنار هم و متراكم خارج مىشوند . ريشهء آن ضخيم است و از آن ساقههاى متعددى بيرون مىآيد و گياه را به صورت بوتهء پرپشتى شبيه درختچه نشان مىدهد . ميوهء آن چهارخانه است . اين گياه در مناطق مختلف اروپا ، هند ، تركيه ، شوروى سابق و ايران انتشار دارد . در ايران در مناطق شمالغربى و در بلوچستان ديده مىشود ، در هند نيز در دامنههاى هيمالاياى غربى از كشمير تا كومائون انتشار دارد . طبيعت آن : گرم و خشك است .